Biosecurity Measures
Focussen op het gebruik van koninginnenvallen in het voorjaar (“spring trapping”) en de herfst om de vorming van nieuwe Vespa velutina-nesten te voorkomen en het elimineren van embryonale nesten
Spring trapping
Vanaf dat het in het voorjaar overdag 13°C wordt, kan je beginnen met zogenaamde “spring trapping” met selectieve vallen. Bij spring trapping is het de bedoeling koninginnen te vangen die een nestlocatie zoeken en op zoek gaan naar suikers. Gebruik hiervoor steeds een selectieve val met lokstof, waarbij de insecten niet kunnen verdrinken en controleer deze dagelijks op bijvangst. Een goed en slecht (niet-selectief) voorbeeld van vallen kun je in de afbeelding hieronder terugvinden (PC Bijen, 2025). De hoornaarkoninginnen (en andere insecten) komen binnen via een conische ingang die in het midden een opening heeft van 8,5mm diameter. Hier kan een Aziatische-hoornaarkoningin net door. Rondom die ingang of op een andere plaats in de selectieve val horen er echter een menigte aan kleinere gaatjes te zijn met een diameter (of breedte in het geval van langwerpige gaatjes) van 5,5mm, waarlangs kleinere insecten kunnen ontsnappen.
Als lokstof kan je gebruik maken van commerciële lokstoffen, zoals Trappit, of een zelfgemaakte mix van 1/3 droge witte wijn, 1/3 bier en 1/3 suiker. Je kunt hiermee een stuk spons in de val nat maken of een klein bakje vullen met wat kleikorrels of steentjes in, om verdrinking van bijvangst te voorkomen. Het is echter niet zeker of deze methode van koninginnen het aantal nesten ook echt significant doet dalen, terwijl ook ongewenste andere, niet-invasieve insecten worden gevangen (Beggs et al., 2011; Monceau et al., 2012, Haxaire & Villemant, 2010). Het zou kunnen dat moesten we niet aan spring trapping doen, er sowieso veel hoornaarkoninginnen op natuurlijke wijze zouden sterven door competitie met elkaar. Zolang er echter geen wetenschappelijk uitsluitsel is over de effectiviteit en ecologische impact, adviseren we om vangstgegevens te registreren en verantwoordelijk met deze vallen om te springen. Hou de bijvangst zo miniem mogelijk. Door eenvoudige ingrepen (een roostertje waarlangs kleinere insecten weer kunnen ontsnappen, lokvloeistof op spons of bakje met korrels gebruiken, dagelijks controleren en bijvangst vrijlaten, val in de schaduw plaatsen, val opbergen na 31 mei) kan vermeden worden dat de bijvangsten worden gedood en kan men selectief afvangen.
Wat te doen wanneer je insecten gevangen hebt in de selectieve val?
Mogelijkheid 1: slechts Aziatische-hoornaarkoninginnen gevangen
Je kunt de koninginnen verdoven door de val een halfuurtje in de diepvries te plaatsen. Nu kun je ze doden, bijvoorbeeld door ze door te knippen of te vertrappelen. Als je ze niet doodt, zullen ze weer uit de verdoving wakker worden en wegvliegen. Meld het aantal gevangen hoornaarkoninginnen op www.vespawatch.be.
Mogelijkheid 2: allleen andere insecten in de lokval
Open het deksel van de lokval en verwijder alle insecten of laat ze er uitvliegen.
Mogelijkheid 3: zowel Aziatische-hoornaarkoninginnen in de lokval als andere insecten
Verkleum de insecten door de val 10 à 20 minuten in de koelkast (niet diepvries) te plaatsen. De insecten zullen niet meer kunnen vliegen en traag bewegen. Verwijder de koninginnen met een lepel, schaar of dergelijke en doodt ze met een schaar of bijvoorbeeld door ze te vertrappelen. De andere insecten verwijder je buiten uit de val of je laat zelf wegvliegen eens ze opgewarmd zijn. Wanneer de val leeg is, sluit je deze en plaats je ze terug. Meld het aantal gevangen hoornaarkoninginnen op www.vespawatch.be.
Autumn trapping
Je kunt dezelfde methode van “spring trapping” (zie boven) ook uitvoeren in de herfst (“autumn trapping”) vanaf oktober, wanneer nieuwe onbevruchte en bevruchte koninginnen; en darren het nest verlaten en uitvliegen. Het is echter ook nog niet bevestigd of dit eigenlijk een impact heeft. Bevruchte koninginnen gaan in december op zoek naar een plek voor hun winterslaap en vliegen dus niet meer rond. Op dat moment kun je dus de selectieve val verwijderen.
Elimineren van embryonale nesten
Het embryonaal nest is het nest dat de koningin zelf bouwt eens ze een beschutte plek heeft gevonden laag bij de grond, zoals in een tuinhuis of onder een afdak. Dit nestje is slechts een pingpongbal tot tennisbal groot en bevat slechts enkele belegde cellen of larven. Eens de eerste werksters geboren worden, helpen deze de koningin met het verder uitbouwen van het nest tot een primair nest. In principe moeten alle hoornaarnesten, dus ook embryonale nesten, door gecertificeerde verdelgers geëlimineerd worden, die een opleiding hebben gehad. Als je wil, kun je echter met de nodige voorzichtigheid proberen zelf embryonale nesten te verwijderen indien je er zou vinden. Dit doe je ‘s avonds, wanneer de koningin thuis is, door een potje eromheen te brengen, het nestje met een plamuurmes los te maken, het potje meteen te sluiten en het in de diepvries te steken (stad Menen, 2025). Als je je niet zeker genoeg voelt om het zelf te verwijderen, schakel je een professionele verdelger in. Meld eender welk nest je vindt (dus ook embryonale nesten) sowieso op www.vespawatch.be. Ondanks dat deze nestjes het eenvoudigste te bestrijden zijn, vormen deze het grootste risico voor steekgevaar (Agentschap Natuur & Bos, g.d.). Indien je nesten wil opsporen, kan dit onder andere via de lokpotmethode. Meer info hierover vind je ook op Speur nesten op – Vespa-Watch.
Referenties
Agentschap Natuur & Bos (g.d.). Aziatische hoornaar [online]. Aziatische hoornaar | Agentschap voor Natuur en Bos. [laatst geraadplegd op 01 oktober 2025].
Beggs, J. R., Brockerhoff, E. G., Corley, J. C., Kenis, M., Masciocchi, M., Muller, F., … & Villemant, C. (2011). Ecological effects and management of invasive alien Vespidae. BioControl, 56(4), 505-526. DOI 10.1007/s10526-011-9389-z
Monceau, K. , Bonnard, O. and Thiéry, D. (2012) Chasing the queens of the alien predator of honeybees: A water drop in the invasiveness ocean. Open Journal of Ecology, 2, 183-191. doi: 10.4236/oje.2012.24022.
stad Menen (2025). Help mee de Aziatische hoornaar te bestrijden [online]. Help mee de Aziatische hoornaar te bestrijden | Menen [laatst geraadpleegd op 01 oktober 2025].
Selectieve vallen | Vespabusters VZW
Tools and Supplies
- selectieve val
Comments
You can Register or Login
to post a comment.
Questions
You can Register or Login
to post a question.
Tips
You can Register or Login
to post a tip.
In verband met de autumn trapping kan ik vermelden dat dit eigenlijk geen zin heeft om koninginnen van de Aziatische hoornaar te proberen vangen, want de koninginnen gaan na het paren onmiddellijk in overwintering en gaan niet op zoek naar suikers. Hun overwinteringsplaatsen zijn meestal dichtbij het nest waaruit ze geboren zijn. Zowel Prof Dr Otis heeft dit op de laatste COLOSS conferentie in Denemarken (september 2025) gezegd (quote: colonies produce >> 100 new gynes in fall; they diapause nearby – limited opportunity to trap them in fall). Dit werd ook door Karel Schoonvaere bevestigd in een studie waarbij 283 gevangen hoornaars onderzocht werden en geen enkele was een koningin. Uitgelegd op https://www.facebook.com/groups/474218836579263/permalink/1760890461245421/
The vast majority of traps are detrimental to biodiversity.
They kill too many wasp queens and other important insects.
It’s also unnecessary to set these traps after the Az hornet queens are no longer flying. If the hornet nest isn’t too far from the hive, you can repel them by trapping them with a butterfly net and bringing them close to the landing board. Hornets are very afraid of bees, especially when they’re trapped in a net near a bee nest. You then release the hornet; it won’t return. The other hornets in that nest will be informed and will stay away.
Beware, there may be several Az hornet nests present. If you miss a hornet with the butterfly net, it will always return!