Gebruik van vliegopeningverkleiners, gaas of twijgen als fysieke afscherming tegen hoornaars

De beste manier om de vliegopening zelf te beschermen is het gebruik van een zogenaamde muilkorf voor de vliegopening. Dit is een gaas voor de vliegopening, vaak gehecht aan twee plankjes aan de zijkant. Dit zorgt ervoor dat de bijen veilig op de vliegplank kunnen bewegen, aangezien hoornaars zelden de muilkorf binnenkomen. Indien ze in de problemen zouden geraken (door aanvallende wachterbijen bijvoorbeeld), kunnen ze door de muilkorf maar moelijk ontsnappen (Turchi & Derijard, 2018). Een studie uit 2019 (Requier et al.) toont aan dat het gebruik hiervan het voorkomen van foerageerparalyse (het niet durven uitvliegen van de bijen) aanzienlijk verlaagt. Ook was de overlevingskans van kasten met een muilkorf 50% hoger dan van kasten zonder muilkorf in dezelfde studie. Het plaatsen van een muilkorf is enkel nuttig vanaf het moment dat de predatiedruk hoog is, normaal gezien vanaf augustus. In deze franstalige video van CARI wordt uitgelegd hoe u zelf een muilkorf kunt maken: TUTO Muselière à grillage pour une ruche Dadant 10 cadres. Muilkorven zijn ook in de handel verkrijgbaar.

Meestal wordt een maaswijdte van 6 mm gebruikt (ook in bovengenoemde studie), maar hierbij is het nadeel dat de bijen zelf ook hinder ondervinden. Bijen die bejaagd worden, willen met grote snelheid naar de vliegopening vliegen, wat bemoeilijkt wordt bij een te kleine maaswijdte. Daarom wordt ook geopperd om een maaswijdte van 10 tot 25 mm te gebruiken. De bijen kunnen hier veel gemakkelijker door vliegen en hoornaars durven er normaal gezien niet in te vliegen alhoewel ze het kunnen, uit angst niet snel genoeg weg te kunnen indien aangevallen door wachterbijen. Ook bestaat er een type muilkorf dat bestaat uit een plastieken omhulsel met gaten in, die we ook tot deze categorie van grotere maaswijdte kunnen rekenen (zie foto).

Er bestaan daarnaast ook “muilkorven” die eigenlijk dienst doen als mini-Koldo-Belaskovallen, aangezien de hoornaars er langs onder wel binnenkunnen en langs de bovenkant afgevangen worden (zie ook Innovatieve technologieën om de predatiedruk van hoornaars te beheersen).

Verder is het mogelijk om de vliegopening lager te maken om ervoor te zorgen dat hoornaars de kast zelf niet binnendringen (A.F.S.E., 2025). Dit kan zich voordoen in het geval van heel hoge hoornaardruk of vanaf september/oktober wanneer andere prooien van de Aziatische hoornaar schaars worden en deze dus in grotere mate op bijen beginnen te jagen. Wanneer je de hoogte van de vliegopening reduceert tot 5,5mm, kunnen de hoornaars niet binnen. In België zijn de vliegopeningen van onze kasten normaal gezien 7mm. In de handel zijn anti-hoornaarvlieggatschuiven beschikbaar.