Desinfectie van alle bijenkasten en schoonmaken van de imkermateriaal tegen nosemose

Nosemasporen op wasramen en in honing kunnen enkele weken tot meer dan een jaar overleven, afhankelijk van de situatie (MacInnis et al., 2020). Om besmetting zoveel mogelijk te vermijden bij het hergebruiken van kastmateriaal voor andere bijenkolonies is het best om dit materiaal te ontsmetten alvorens het opnieuw te gebruiken. Dit geldt ook voor het voorkomen van verspreiding van eender welke andere bijenziekte. Wat betreft Nosema is het belangrijkste om voorzichtig te zijn met kastmateriaal waar tekenen van recente bijenuitwerpselen op terug te vinden zijn. Zie “Bijenteeltmateriaal en -voorzieningen regelmatig schoonmaken” voor algemene routinedesinfectie van kastmateriaal wanneer dit vrijkomt (typisch in de winter). Moest je met een zware Nosemainfectie te maken hebben of kastmateriaal met visuele sporen van bijenuitwerpselen, dan kun je dit materiaal ontsmetten met oxaalzuur, mierenzuur of azijnzuur (Iorizzo et al., 2022). Wij raden het gebruik van azijnzuur aan, aangezien dat minder gevarlijk is. Azijnzuur doodt ook wasmotlarven en eitjes. Reinig het materiaal wel eerst alvorens te ontsmetten. Dit kun je doen door was- en propolisresten af te krabben, af te branden met een gasbrander of heteluchtpistool of los te weken met alcohol. Het afbranden werkt ook ontsmettend. Raat met sporen van bijenuitwerpselen smelt je best.

Raat zonder sporen van bijenuitwerpselen kun je te ontsmetten van nosemasporen, zoals in het geval van de wasmot (zie ook Controle van de wasmot en wasmotvrije opslag van was – B-THENET). Per broedbak aan raten is 40 mL azijnzuur 98% nodig. IJsazijn is dan alleen toepasbaar boven de 15°C. Bij een lagere concentratie, bijvoorbeeld 60%, is azijnzuur onder deze temperatuur nog wel vloeibaar, maar de verdamping van lagere concentraties is wel aanzienlijk minder. Minimaal 80% azijnzuur blijkt ook effectief te zijn. Gebruik dan wel 5 mL per broedbak.

Wasraten kunnen in een gesloten recipiënt (zoals plastieken zakken of containers) opgeborgen worden. Plaats bovenop de raten een recipiënt met ongeveer 50 mL azijnzuur. Vul dit nadien eventueel nog bij na verdamping. Grote hoeveelheden raten kunnen via de ‘ratentoren’ of ‘schoorsteenmethode’ gedesinfecteerd worden. Stapel de broedbakken en honingzolders op elkaar. Sluit de onderkant af met een bodem of dekplank die afgedekt is met een plastic folie (vuilniszak). Plaats de raten in de bakken. Op de toren komt een lege bak waarin je een zuurbestendige bak of schaal legt. Leg hierin bijvoorbeeld een katoenen lap die de verdamping bevordert. Giet per bak 40 mL azijnzuur in de schaal of bak. De azijnzuurdampen zijn zwaarder dan lucht en zullen naar beneden zakken, waardoor ze alle raten bereiken. Sluit af met een kastdeksel en breng de ganse toren in een pvc-huishoudfolie. De behandelingsduur is ongeveer 8 dagen. Je kan de toren gedurende de winter in de pvc-folie laten. Verlucht de ramen na de winterperiode voldoende, alvorens ze opnieuw in gebruik te nemen.

Referenties

Iorizzo, M., Letizia, F., Ganassi, S., Testa, B., Petrarca, S., Albanese, G., Di Criscio, D., & De Cristofaro, A. (2022). Recent Advances in the Biocontrol of Nosemosis in Honey Bees (Apis mellifera L.). Journal of fungi (Basel, Switzerland), 8(5), 424. https://doi.org/10.3390/jof8050424

Honeybee Valley | Veilig varroa bestrijden en materiaal desinfecteren…

The Nosema Problem: Part 5 – Monitoring and Disinfection – Scientific Beekeeping

Tools and Supplies

• gasbrander of heteluchtpistool
• azijnzuur